Heracles Almelo
De geschiedenis van Heracles Almelo begint in het voorjaar van 1902. Twee vrienden, Derk Kortenvoort en Gait Reuvekamp, ontdekken het voetbal en raken al snel verknocht aan het spel. Van de regels weten ze aanvankelijk nauwelijks iets, maar dat weerhoudt hen er niet van om met een steeds grotere groep jongens te gaan voetballen. Wanneer een van hen uiteindelijk een exemplaar van De regels van het voetbalspel weet te bemachtigen, wordt besloten een echte club op te richten: Hollandia.
De jonge vereniging trekt al snel de aandacht. Ook leden van de bestaande club Inartie zien potentie in de nieuwe groep en pleiten voor een fusie. Die komt er uiteindelijk op 3 mei 1903. Op die dag wordt Hercules opgericht, de club die later zou uitgroeien tot het huidige Heracles Almelo.
Van Hercules naar Heracles
Exact vijf maanden na de oprichting treedt Hercules toe tot de Twentsche Voetbal Bond. De eerste officiële wedstrijd onder de vlag van de TVB wordt met 2-0 gewonnen van Voorwaarts uit Enschede. Drie jaar later wil de club een volgende stap zetten en wordt een verzoek ingediend om het eerste elftal toe te laten tot de tweede klasse van de Nederlandsche Voetbal Bond.
Dat verzoek wordt gehonoreerd, maar wel onder één voorwaarde: de naam moet veranderen. Er blijkt namelijk al een Hercules uit Enschede actief te zijn. De Almeloërs kiezen daarop voor het Griekse equivalent van de naam: Heracles.
Niet veel later krijgt ook het uiterlijk van de club de vorm die we nu nog kennen. Heracles speelt aanvankelijk in zwart-groen, maar stapt in 1910 over op het zwart-wit dat sindsdien onlosmakelijk met de club verbonden is. Vanaf het seizoen 1913/14 speelt Heracles bovendien aan de Bornsestraat, nadat afscheid is genomen van het terrein bij Erve Bonthuis.
Die verhuizing blijkt historisch. Meer dan een eeuw later ligt de thuisbasis van de club nog altijd aan dezelfde straat.
De eerste grote successen
In het seizoen 1920/21 promoveert Heracles voor het eerst naar de eerste klasse. Onder leiding van de Engelsman Horace Colclough wordt Wageningen in een beslissend tweeluik verslagen. In Almelo valt in de slotseconden de 3-2, waarna een gelijkspel in Wageningen voldoende is om promotie veilig te stellen.
Ook buiten het veld ontwikkelt de club zich. In 1924 begint Heracles met de bouw van een zittribune naar Engels voorbeeld. Een jaar later wordt die tribune voor het eerst in gebruik genomen. Het eerste volledige seizoen voor de nieuwe tribune wordt meteen een van de beroemdste jaargangen uit de clubgeschiedenis.
Heracles wordt kampioen van het Oosten en plaatst zich daarmee voor de kampioenscompetitie om de landstitel. Ook daarin blijkt de ploeg nauwelijks te stoppen. Met zes overwinningen en twee gelijke spelen wordt Heracles ongeslagen landskampioen van Nederland.
Het succes heeft ook gevolgen voor individuele spelers. Frits Schipper en Bets Freese verdienen in deze periode een plaats in het Nederlands elftal. Heracles is daarmee niet alleen regionaal succesvol, maar behoort op dat moment daadwerkelijk tot de voetbalelite van het land.
Na jaren met wisselende resultaten, waarin de club nog meerdere keren afdelingskampioen wordt, volgt in het seizoen 1940/41 een tweede absolute topjaargang. Heracles wordt opnieuw kampioen van de afdeling en strijdt wederom om de landstitel. De beslissende klap wordt uitgedeeld tegen PSV, dat met maar liefst 6-1 wordt verslagen.
Heracles is voor de tweede keer landskampioen van Nederland. Johan Veldhuis groeit uit tot een van de grote helden van dat seizoen. De aanvalsleider maakt veertien doelpunten in acht wedstrijden in de kampioenscompetitie en eindigt daarmee als topscorer van Nederland.
Van glorie naar moeilijke jaren
Na een zesde afdelingskampioenschap en twee voetballoze jaren als gevolg van de oorlog verandert het sportieve landschap. Door hervormingen van de competities degradeert Heracles na dertig jaar uit de eerste klasse. In 1956 eindigt de club zelfs als voorlaatste in de tweede klasse.
Er moet iets gebeuren.
In het voorjaar van 1957 gaat Heracles gericht op zoek naar versterkingen. Onder anderen Joop Schuman en Steve Mokone sluiten aan bij de selectie. Mokone schrijft daarmee geschiedenis als de eerste Zuid-Afrikaanse profvoetballer in Nederland.
De versterkingen leveren snel resultaat op. Op 1 juni 1958 wordt Heracles kampioen van de Tweede Divisie B. Na enkele seizoenen in de Eerste Divisie volgt in 1961/62 opnieuw een belangrijke stap: Heracles wint de beslissende promotiewedstrijd tegen Fortuna Vlaardingen en keert terug naar de Eredivisie.
Die terugkeer duurt echter niet eeuwig. Na enkele moeizame seizoenen, met één uitschieter waarin Heracles net onder de subtop eindigt, degradeert de club in 1966 opnieuw. De jaren daarna lukt het niet om structureel terug te keren naar het hoogste niveau.
De situatie leidt uiteindelijk tot organisatorische veranderingen. Op 1 juli 1974 wordt de stichting SC Heracles ’74 opgericht. De amateurtak, AVC Heracles, begint opnieuw in de vierde klasse van het amateurvoetbal.
Het wonder van Almelo
De eerste jaren van SC Heracles ’74 zijn sportief weinig bijzonder. Wel zorgt de club in het bekertoernooi van 1974/75 voor een stunt door Ajax uit te schakelen. Structureel succes blijft echter uit.
Rond het tienjarig bestaan van de nieuwe organisatie ontstaat het gevoel dat er een frisse wind door de club moet waaien. Het doel is aanvankelijk bescheiden: terugkeren naar de subtop van de Eerste Divisie.
De werkelijkheid pakt spectaculairder uit.
In het seizoen 1984/85, juist in een periode waarin de club met flinke financiële problemen kampt, promoveert SC Heracles ’74 rechtstreeks naar de Eredivisie. Vrijwel niemand had met dat scenario rekening gehouden. De prestatie krijgt daarom al snel een naam die in Almelo nog altijd bekend is: Het wonder van Almelo.
De club weet zich vervolgens niet te handhaven op het hoogste niveau. De financiële en sportieve middelen zijn te beperkt. Toch ontstaat vanaf 1988 opnieuw perspectief. Met Folkert Velten als gezicht van een nieuwe periode haalt Heracles meerdere keren de nacompetitie, al blijft promotie voorlopig uit.
Een nieuw stadion en een nieuwe naam
In 1999 breekt een nieuw tijdperk aan. SC Heracles ’74 krijgt een nieuw stadion met plaats voor 6.000 toeschouwers. Het is bovendien het eerste stadion in Nederland zonder traditionele hekken en grachten.
Tegelijkertijd verandert ook de club zelf. SC Heracles ’74 wordt omgedoopt tot Heracles Almelo, er komt een nieuw logo en onder voorzitter Jan Smit wordt geprobeerd de club sportief en financieel verder te ontwikkelen.
De verbeterde omstandigheden zijn al snel zichtbaar in de resultaten. Heracles groeit uit tot een stabiele topper in de Eerste Divisie. Onder Frits Korbach en later Gertjan Verbeek wordt regelmatig bovenin meegedaan, maar promotie blijft uit.
Daar komt in het seizoen 2004/05 verandering in. Peter Bosz wordt aangesteld als trainer en onder zijn leiding slaagt Heracles erin kampioen te worden en terug te keren naar de Eredivisie. Vooraf wordt de ploeg in het eerste seizoen op het hoogste niveau door velen gezien als degradatiekandidaat nummer één, maar Heracles eindigt knap als dertiende.
Daarmee begint een lange periode waarin de club zich stevig tussen de Eredivisieclubs nestelt.
Van stabiele Eredivisionist naar bekerfinalist
Vijf jaar na de promotie beleeft Heracles een van de beste seizoenen uit de moderne clubgeschiedenis. Gertjan Verbeek is terug als trainer en leidt de ploeg naar de zesde plaats in de Eredivisie. Daarmee plaatst Heracles zich voor de play-offs om Europees voetbal.
Roda JC blijkt daarin uiteindelijk te sterk, maar de zesde plaats bevestigt dat Heracles inmiddels veel meer is dan alleen een club die probeert te overleven. De Almeloërs kunnen zich op goede dagen meten met de subtop van Nederland.
Twee jaar later volgt opnieuw een historisch seizoen. Heracles bereikt in 2011/12 voor het eerst de finale van de KNVB Beker. PSV is in De Kuip de tegenstander en blijkt met 3-0 te sterk, maar alleen al het bereiken van de finale behoort tot de grootste prestaties uit de moderne geschiedenis van de club.
Een nieuw stadion en een historisch seizoen
Tijdens het seizoen 2014/15 wordt het stadion aan de Bornsestraat ingrijpend vernieuwd. Sportief begint dat seizoen dramatisch: Heracles pakt in de eerste zeven wedstrijden geen enkel punt. Toch weet de ploeg zich te herstellen.
In de 32e speelronde wordt concurrent NAC verslagen, waardoor handhaving vrijwel zeker is. Uiteindelijk eindigt Heracles als veertiende en kan de blik definitief op de toekomst.
Die toekomst krijgt letterlijk vorm in een vernieuwd stadion.
Op 16 augustus 2015 wordt de vernieuwde voetbaltempel officieel geopend. Dankzij de bouw van een tweede ring beschikt het stadion voortaan over 12.080 plaatsen. N.E.C. is de tegenstander tijdens de openingswedstrijd. Alle stoelen zijn bezet en voorzitter Jan Smit en directeur Nico-Jan Hoogma openen samen met Herman Finkers en Tom Egbers symbolisch het vernieuwde stadion.
Ook sportief kan de middag nauwelijks beter beginnen. Oussama Tannane schiet al na vijf minuten een vrije trap binnen en Heracles wint uiteindelijk met 3-0.
Het blijkt de voorbode van een van de mooiste seizoenen uit de clubgeschiedenis.
Heracles eindigt opnieuw als zesde en mag deelnemen aan de play-offs voor Europees voetbal. In de halve finale tegen FC Groningen wordt de uitwedstrijd met 2-1 verloren. Ook in Almelo komt Heracles op achterstand, maar in de slotfase wordt die omgebogen naar 2-1.
Omdat de stand na negentig minuten gelijk is over twee wedstrijden, volgt een verlenging. Daarin loopt Heracles volledig over Groningen heen en eindigt de wedstrijd uiteindelijk in 5-1.
In de finale wacht FC Utrecht. In Almelo wordt het 1-1, waarna Heracles in Utrecht met 0-2 wint. Voor het eerst in de clubgeschiedenis plaatst Heracles Almelo zich daarmee voor Europees voetbal.
Europees voetbal aan de Bornsestraat
De loting voor de Europa League koppelt Heracles aan FC Arouca, de nummer vijf van Portugal. Op 28 juli 2016 speelt Heracles de eerste Europese wedstrijd uit zijn geschiedenis.
In Almelo maakt Paul Gladon na 53 minuten het eerste Europese doelpunt van de club. Lange tijd lijkt dat voldoende voor een overwinning, maar vlak voor het einde gaat het alsnog mis. Walter González maakt de 1-1.
Een week later volgt de return in Portugal. Die wedstrijd eindigt zonder doelpunten. Door de toenmalige uitdoelpuntenregel wordt Heracles uitgeschakeld.
Het Europese avontuur is daardoor van korte duur, maar dat doet weinig af aan de betekenis ervan. Een club die decennia eerder nog vocht om terug te keren naar de Eredivisie, stond ineens op het Europese podium.
Een club met een geschiedenis vol uitersten
De geschiedenis van Heracles Almelo laat zich moeilijk samenvatten in één rechte lijn. De club werd twee keer landskampioen van Nederland, zakte daarna ver weg, keerde meerdere keren terug naar de Eredivisie en beleefde in de moderne tijd een bekerfinale en Europees voetbal.
Juist die afwisseling tussen pieken en dalen maakt Heracles tot wat de club is. Grote successen zijn nooit vanzelfsprekend geweest, waardoor ze in Almelo des te groter worden beleefd.
Van Hollandia en Hercules tot Heracles Almelo. Van de eerste wedstrijden zonder kennis van de spelregels tot landstitels, bekerfinales en Europees voetbal. En van Erve Bonthuis tot de Bornsestraat, waar de club inmiddels al meer dan een eeuw zijn thuis heeft.
De naam veranderde, het stadion veranderde en het Nederlandse voetbal veranderde mee.
Maar zwart en wit bleven.
En Heracles bleef Heracles.
